الملا فتح الله الكاشاني

397

تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي )

اندك كه آسيه بود و حزبيل مؤمن آل فرعون و مشاطه دختر آل فرعون و زن خازن فرعون كه ايمان آوردند بر ترسى كه داشتند از فرعون و گروه خود و بجهة اين اظهار ايمان كردند و بروايتى ديگر از ابن عباس در حينى كه يعقوب با هفتاد و دو مرد بمصر آمد نسل ايشان ششصد هزار شدند و مراد بذريهء مؤمنه اينجماعت بودند * ( وَإِنَّ فِرْعَوْنَ لَعالٍ ) * و بدرستى كه فرعون طاغى و متكبر بود * ( فِي الأَرْضِ ) * در زمين مصر و غالب و قاهر بر اهل آن * ( وَإِنَّه ) * و بدرستى كه بود او * ( لَمِنَ الْمُسْرِفِينَ ) * از حد برندگان در كبر و سركشى تا حدى كه دعوى ربوبيت كرد و بنى اسرائيل را ببندگى گرفت * ( وَقالَ مُوسى ) * و گفت موسى بر سبيل تقويت قلب و استمالت بر آن مؤمنانرا وقتى كه آثار خوف از ايشان مشاهده نمود * ( يا قَوْمِ ) * اى گروه من * ( إِنْ كُنْتُمْ آمَنْتُمْ ) * اگر هستيد شما كه به اعتقاد گرويده‌ايد * ( بِاللَّه ) * به خدا هم - چنان كه اظهار ميكنيد و دانسته‌ايد كه ايصال منافع و دفع مضار بقبضهء اقتدار اوست * ( فَعَلَيْه تَوَكَّلُوا ) * پس بر او توكل كنيد و كار خود را به او واگذاريد * ( إِنْ كُنْتُمْ مُسْلِمِينَ ) * اگر هستيد شما گردن نهادگان مر احكام قضاى او را چه هر كه به خدا توكل كند همهء مهمات او را كفايت كند و در انوار گفته كه اين نه از قبيل تعليق حكم است بشرطين زيرا كه معلق بايمان وجوب توكل است چه ايما مقتضى آنست و مشروط باسلام خلوص آنچه با تخليط يافت نميشود و نظير اينست كه ( ان دعاك زيد فاجبه ان قدرت ) محققان گويند كه حقيقة توكل اسقاط خوف و رجا است از ما سوى اللَّه بلكه استغراق در بحر شهود مسبب و انقطاع از ملاحظهء اسباب و گفته‌اند كه تعلق دالست بمحبت قادر مطلق و نسيان از غير او يعنى خود را و غير خود را قوت تاثيرى اثبات نكند بلكه منقاد باشد در تحت حكم ازلى بمثابهء ميت در پيش غاسل القصه چون موسى ايشان را بتوكل فرمود * ( فَقالُوا ) * پس گفت * ( عَلَى اللَّه ) * بر خداى نه بر غير او * ( تَوَكَّلْنا ) * توكل كرديم و بلطف او واثق شديم و چون دعاى متوكل باجابت مقترنست به زبان نياز آغاز دعا كردند و گفتند * ( رَبَّنا ) * اى پروردگار ما * ( لا تَجْعَلْنا فِتْنَةً ) * مگردان ما را محل آزمايش بر وجه عذاب * ( لِلْقَوْمِ الظَّالِمِينَ ) * براى گروه ستمكاران يعنى ايشان را بر ما مسلط مساز تا بدست ايشان مفتون و معذب نشويم * ( وَنَجِّنا ) * و خلاصى ده ماه را * ( بِرَحْمَتِكَ ) * بمهربانى و بخشش خود * ( مِنَ الْقَوْمِ الْكافِرِينَ ) * از كيد و قصد گروه ناگرويدگان و استعباد ايشان ما را و اعمال شاقه بما